Ngày 25/05/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC trước đây.
Dưới góc nhìn chuyên môn, đây được xem là bước điều chỉnh theo hướng thực tiễn hơn, giúp doanh nghiệp siêu nhỏ đơn giản hóa công tác tổ chức kế toán, tinh gọn hệ thống sổ sách và giảm áp lực vận hành trong quá trình tuân thủ quy định pháp luật về kế toán.
- Linh hoạt hơn trong việc bố trí nhân sự kế toán
Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 58/2026/TT-BTC là quy định về tổ chức bộ máy kế toán đã được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với đặc thù hoạt động của doanh nghiệp siêu nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp gia đình hoặc doanh nghiệp có quy mô nhân sự hạn chế.
Cho phép người có quan hệ thân thích tham gia công tác kế toán
Theo quy định mới, doanh nghiệp siêu nhỏ được phép bố trí người có quan hệ thân thích như vợ, chồng, cha mẹ, con cái hoặc anh chị em ruột đảm nhận vị trí kế toán hoặc phụ trách kế toán.
Quy định này góp phần tháo gỡ vướng mắc thực tế cho nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ vốn đang vận hành theo mô hình gia đình, đồng thời vẫn đảm bảo trách nhiệm quản lý và lưu trữ chứng từ kế toán theo quy định.
Không bắt buộc bổ nhiệm kế toán trưởng
Thông tư 58 tiếp tục khẳng định doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bổ nhiệm kế toán trưởng. Người được giao phụ trách kế toán được thực hiện chức năng ký xác nhận trên chứng từ, sổ sách và báo cáo kế toán theo quy định pháp luật.
Điều này giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí nhân sự, đặc biệt trong giai đoạn đầu vận hành hoặc khi quy mô hoạt động chưa lớn.
- Tinh giản hệ thống sổ sách kế toán và báo cáo tài chính
So với Thông tư 132/2018/TT-BTC, hệ thống sổ sách và biểu mẫu báo cáo theo Thông tư 58 đã được thiết kế theo hướng đơn giản và dễ áp dụng hơn cho doanh nghiệp siêu nhỏ.
Đối với doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo phương pháp tính trên thu nhập chịu thuế
Hệ thống sổ sách và báo cáo tài chính được tinh gọn, tập trung phản ánh các chỉ tiêu trọng yếu liên quan đến:
- Tài sản,
- Nguồn vốn,
- Doanh thu,
- Chi phí,
- Kết quả hoạt động kinh doanh.
Việc lược giản các chỉ tiêu không cần thiết giúp doanh nghiệp dễ tổ chức ghi chép và lập báo cáo hơn trong thực tế vận hành.
Đối với doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu
Thông tư cho phép áp dụng hệ thống kế toán đơn giản hơn, chủ yếu phục vụ việc:
- Theo dõi doanh thu,
- Quản lý dòng tiền,
- Lưu trữ hóa đơn, chứng từ,
- Phục vụ công tác kê khai và quyết toán theo quy định.
Doanh nghiệp vẫn thực hiện việc lập và nộp báo cáo tài chính theo quy định của pháp luật kế toán và các yêu cầu quản lý nhà nước có liên quan, tuy nhiên áp lực về biểu mẫu và hệ thống ghi chép đã được giảm tải đáng kể so với trước đây.
- Mở rộng khả năng áp dụng cho hộ và cá nhân kinh doanh
Một điểm đáng chú ý khác là Thông tư 58/2026/TT-BTC cho phép hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được tự nguyện áp dụng chế độ kế toán này nếu có nhu cầu quản trị bài bản hơn.
Đây được xem là bước chuẩn bị phù hợp cho các hộ kinh doanh đang trong quá trình:
- Chuẩn hóa dữ liệu tài chính,
- Xây dựng hệ thống quản trị,
- Làm quen với cơ chế kế toán doanh nghiệp,
- Chuẩn bị chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp trong tương lai.
Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng tăng cường quản lý dữ liệu hóa đơn điện tử và dòng tiền kinh doanh, việc xây dựng hệ thống kế toán ngay từ sớm sẽ giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong quản trị và kiểm soát rủi ro thuế.
- Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng Thông tư 58?
Việc tinh giản biểu mẫu và sổ sách kế toán không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm lưu trữ hồ sơ, chứng từ hay nghĩa vụ giải trình với cơ quan quản lý nhà nước.
Doanh nghiệp vẫn cần đảm bảo:
- Doanh thu được phản ánh đầy đủ,
- Chi phí có chứng từ hợp pháp,
- Hóa đơn được lập đúng quy định,
- Hồ sơ kế toán được lưu trữ đầy đủ phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế khi cần thiết.
Đặc biệt, trong bối cảnh dữ liệu hóa đơn điện tử ngày càng được kết nối và đối chiếu tự động, việc chủ động xây dựng hệ thống kế toán phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế đáng kể các rủi ro liên quan đến thuế và báo cáo tài chính.
Góc nhìn chuyên môn từ APT Academy
Theo đánh giá từ đội ngũ chuyên gia tại APT Academy – Học viện nghiên cứu & đào tạo Kế toán, Kiểm toán, Thông tư 58/2026/TT-BTC là bước điều chỉnh mang tính thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp siêu nhỏ dễ tiếp cận hơn với công tác kế toán và quản trị tài chính.
Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả, doanh nghiệp cần hiểu đúng:
- bản chất của từng phương pháp tính thuế,
- cách tổ chức chứng từ,
- nguyên tắc lập sổ sách,
- cũng như phương pháp chuyển đổi dữ liệu từ Thông tư 132 sang hệ thống biểu mẫu mới.
Trong thời gian tới, APT Academy sẽ triển khai các chương trình cập nhật chuyên sâu về Thông tư 58/2026/TT-BTC, hướng dẫn thực hành lập sổ sách, báo cáo tài chính và các lưu ý quan trọng trong quá trình áp dụng thực tế cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.
