Bước sang năm 2026, hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Bảo hiểm y tế (BHYT) tại Việt Nam có những bước ngoặt lịch sử nhờ việc thực thi trọn vẹn Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 01/07/2025).

Dưới đây là bản tổng hợp “tất tần tật” những thay đổi quan trọng và quy định mới nhất dành cho bạn:

1. Mức lương căn cứ đóng BHXH & BHYT năm 2026

Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của bạn. Năm 2026 dự kiến có 2 đợt điều chỉnh lớn:

• Từ 01/01/2026: Áp dụng mức Lương tối thiểu vùng mới (Dự kiến tăng trung bình 7,2%):
  • Vùng I: 5.310.000đ
  • Vùng II: 4.730.000đ
  • Vùng III: 4.140.000đ
  • Vùng IV: 3.700.000đ
• Từ 01/07/2026: Lương cơ sở (nay gọi là Mức tham chiếu) dự kiến tăng từ 2,34 triệu lên 2,53 triệu đồng/tháng (tăng 8%). Điều này làm tăng mức đóng tối đa và tăng tất cả các khoản trợ cấp (thai sản, dưỡng sức, mai táng phí…).

2. Tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc năm 2026

Tỷ lệ này vẫn giữ mức ổn định là 32% trên quỹ lương, chia cụ thể như sau:

Đối tượng	BHXH (Hưu trí, ốm đau, thai sản…)	BHYT	BHTN	Tổng cộng
Người lao động	8%	1,5%	1%	10,5%
Người sử dụng LĐ	17,5%	3%	1%	21,5%

3. Những “Siêu chính sách” mới từ Luật BHXH 2024

Kể từ năm 2026, bạn cần nắm rõ 4 điểm đột phá này:

A. Giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu

• Quy định cũ: Phải đóng đủ 20 năm.
• Quy định mới 2026: Chỉ cần đóng đủ 15 năm là bạn đã có quyền hưởng lương hưu khi đến tuổi (tuy nhiên tỷ lệ hưởng sẽ thấp hơn so với đóng dài hạn).

B. Mở rộng đối tượng bắt buộc

Các đối tượng sau đây từ 2026 phải tham gia BHXH bắt buộc:

• Chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh).
• Người quản lý doanh nghiệp, điều hành hợp tác xã (dù không hưởng lương).
• Người làm việc bán thời gian có mức lương từ mức tham chiếu thấp nhất trở lên.

C. Trợ cấp thai sản cho BHXH Tự nguyện

Đây là thay đổi rất nhân văn. Người tham gia BHXH Tự nguyện (không đi làm công ty) từ năm 2026 khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản là 2.000.000 đồng cho mỗi con (do Ngân sách Nhà nước chi trả).

D. Trợ cấp hưu trí xã hội

Người từ 75 tuổi trở lên (không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hàng tháng) sẽ được hưởng Trợ cấp hưu trí xã hội và được cấp thẻ BHYT miễn phí.

4. Độ tuổi nghỉ hưu năm 2026

Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động 2019 đến năm 2026 sẽ là:

• Lao động Nam: 61 tuổi 6 tháng.
• Lao động Nữ: 57 tuổi.

5. Bảo hiểm y tế (BHYT) 2026: Điểm mới về quyền lợi

• Hưởng 100% chi phí KCB: Áp dụng cho người thuộc hộ cận nghèo và người từ 75 tuổi đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (Quy định mới 2026).
• BHYT Hộ gia đình: Mức đóng vẫn tính theo lương cơ sở (mức tham chiếu). Khi lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026, tiền mua thẻ BHYT cả năm sẽ tăng nhẹ (khoảng 1.138.500đ/năm cho người thứ nhất, các người sau giảm dần).

6. Các mức trợ cấp bằng tiền mặt (Tính theo mức tham chiếu 2,53tr)

Nếu bạn sinh con hoặc ốm đau sau ngày 01/07/2026, các khoản tiền nhận được sẽ “dày” hơn:

• Trợ cấp thai sản (1 lần): 2 lần mức tham chiếu = 5.060.000đ/con.
• Trợ cấp dưỡng sức: 30% mức tham chiếu = 759.000đ/ngày.
• Trợ cấp mai táng: 10 lần mức tham chiếu = 25.300.000đ.